Beschrijving:

Endometriose is een aandoening waarbij baarmoederslijmvlies (endometrium) zich ook buiten de baarmoeder, in de buikholte, bevindt. Het kan aan de oppervlakte van organen gehecht zijn, maar ook diep zijn ingegroeid. Men noemt die plekken endometriosehaarden. Het slijmvlies op deze plekken reageert op dezelfde manier op de hormonen die de cyclus reguleren als het doet in de baarmoeder. Vrouwen met endometriose menstrueren dus in de buikholte. Dit bloed kan irritatie veroorzaken en dat kan leiden tot ontstekingen, littekenvorming en/of verklevingen. Soms wordt het bloed door het lichaam opgeborgen in cysten, die ook voor problemen kunnen zorgen. Het kan zijn dat de aandoening door het menstrueren verergert: haarden worden groter, er komen haarden bij of cysten groeien.
Als de vruchtbare periode over is, komt het slijmvlies tot rust en verdwijnen de klachten.

Klachten:

Vaak zijn er geen klachten en wordt endometriose bij toeval ontdekt. Als er klachten zijn hangen ze sterk af van de locatie van de endometriose en kunnen dus van vrouw tot vrouw verschillen. Klachten kunnen zijn:

• uiteenlopende pijnklachten
• menstruatieproblemen
• darm- en blaasproblemen
• onvruchtbaarheid
• overige problemen

Oorzaken:

Er zijn geen oorzaken bekend, maar er bestaan wel enkele theorieën. De meest gangbare is dat endometriose zich kan ontwikkelen als er tijdens de menstruatie bloed uit de baarmoeder via de eileiders terugloopt naar de buikholte. Dit noemt men retrograde menstruatie.
In dit bloed zitten levende baarmoederslijmvliescellen, die zich kunnen hechten op organen en weefsel.

Onderzoeken:

Het is vaak niet eenvoudig om endometriose vast te stellen. Met name in een vroeg stadium kunnen de haarden nauwelijks zichtbaar zijn. Ook speelt een rol dat de klachten heel algemeen kunnen zijn of doen denken aan andere oorzaken.

De gynaecoloog kan verschillende onderzoeksmethoden toepassen en combineren:

• Bloed- en urineonderzoek. Men kan aan de bezinking van het bloed zien of er ontstekingen in het lichaam zitten en in het bloed kan ook een merkstofje (CA-125) voorkomen dat kan wijzen op actieve endometriose. Daarnaast kunnen via bloed en urine andere oorzaken voor de klachten uitgesloten worden.
• Inwendig onderzoek, vaginaal en/of rectovaginaal
• Echoscopie, uitwendig of inwendig
• Laparoscopie, diagnostisch, een kijkoperatie in de buikholte
• Laparotomie

Behandeling:

Samen met de gynaecoloog gaat u bespreken wat voor u de beste oplossing is. Factoren die bij die beslissing een rol spelen zijn onder andere uw leeftijd, de ernst van de klachten of een kinderwens. Mogelijke behandelmethoden zijn:

• Pijnbestrijding, in de vorm van pijnstillers, ontstekingsremmers, bijvoorbeeld Ibuprofen, of behandelingen in een pijnpolikliniek.
• Hormonen
• Operatieve laparoscopie
• Conservatieve laparotomie (zonder wegneming van baarmoeder en/of eierstokken)
• Hysterectomie

Behandelmethoden worden overigens vaak gecombineerd.

Kans van slagen:

Alle behandelingen zorgen voor een gedeeltelijk of geheel verdwijnen van de klachten, maar endometriose is hardnekkig. Oestrogenen, geproduceerd door de eierstokken of in kleine hoeveelheden aanwezig in hormoonpreparaten, kunnen de haarden toch weer stimuleren. Bij 20% van de behandelde vrouwen komt de endometriose binnen een jaar terug en na vijf jaar is het bij ongeveer 50% terug.